Sơ Đồ Tư Duy Là Gì? Lợi Ích và Hướng Dẫn Vẽ Đầy Đủ Chi Tiết Nhất

Sơ đồ tư duy đang được ứng dụng ngày càng phổ biến hiện nay trong nhiều lĩnh vực. Nó được xem như là một phương pháp ghi chú hiệu quả mang lại rất nhiều lợi ích cho con người. Vậy sơ đồ tư duy là gì? Hiện có những loại nào được sử dụng nhiều nhất? Trong bài viết sau đây chúng tôi sẽ giúp bạn giải đáp những câu hỏi này và cùng học cách vẽ sơ đồ tư duy nhé.

Sơ đồ tư duy là gì?

Sơ đồ tư duy có tên tiếng anh là Mindmap được biết đến là phương pháp ghi chú thông minh với các ý tưởng sử dụng từ ngữ ngắn gọn cùng hình ảnh sinh động để bộ não con người có thể tiếp cận, ghi nhớ một cách nhanh chóng và lưu trữ lâu dài.

 

Sơ đồ tư duy là gì?

Mindmap không chỉ giúp con người ghi nhớ theo một trình tự nhất định mà còn giúp chúng ta liên hệ các dữ kiện, kích thích trí não sáng tạo để tạo hứng thú cho quá trình học tập, làm việc. Sử dụng Mindmap con người không cần mất thời gian, công sức ghi chép dày đặc các nội dung mà thông qua các tiêu đề ngắn gọn, các ký hiệu, hình ảnh hai chiều để ghi nhớ một cách tổng thể, chi tiết.

Sơ đồ tư duy có cấu trúc gồm từ khóa/chủ đề chính ở vị trí trung tâm và các nhánh nhỏ chỉ các nội dung, hình ảnh được phát triển từ chủ đề chính ở xung quanh. Ngoài ra để cây sơ đồ đẹp hơn và dễ ghi nhớ hơn có thể chèn thêm các hình ảnh hoặc biểu tượng.

Lợi ích vẽ sơ đồ tư duy trong học tập và quản lý

Lợi ích vẽ sơ đồ tư duy trong học tập

Với xu hướng lấy học sinh làm trung tâm như hiện nay việc giáo viên áp dụng cách vẽ sơ đồ tư duy trong giảng dạy mang lại rất nhiều lợi ích. Phương pháp này sẽ giúp giáo viên có thể trình bày các khái niệm trong lớp học rõ ràng, tập trung vào các vấn đề cần trao đổi cho học sinh đồng thời cung cấp được cách nhìn tổng quan về chủ đề.

Bên cạnh đó học sinh cũng có thể tiếp nhận nội dung bài học một cách tổng quan và chính xác nâng cao hiệu quả học tập. Học sinh sẽ không phải tiếp nhận thông tin một cách thụ động mà ngược lại học sinh phải suy nghĩ, sáng tạo, ghi nhớ các kiến thức đã học một cách logic.

Một lợi ích nữa khi sử dụng Mindmap trong học tập đó là học sinh có thể trình bày nội dung bài học một cách khoa học, dễ hiểu, dễ nhớ. Các em vừa ghi chép kết hợp sử dụng hình ảnh, màu sắc, sáng tạo ý tưởng để tóm tắt nội dung bài học, chủ động ghi nhớ kiến thức. Từ đó kích thích hứng thú học tập, phát huy tối đa tiềm năng ghi nhớ của bộ não.

Sơ đồ này sẽ mang lại hiệu quả cao trong học tập, phát triển tư duy logic, khả năng phân tích tổng hợp để học sinh nắm chắc kiến thức, ghi nhớ lâu thay cho kiểu học thuộc lòng trước đây.

Lợi ích vẽ sơ đồ tư duy trong quản lý

Tác dụng của sơ đồ tư duy trong công tác quản lý giúp cho việc truyền đạt thông tin đến cấp dưới được rõ ràng, mạch lạc và dễ hiểu. Nó trở thành công cụ hữu hiệu như một “bản đồ vạn năng” để nâng cao hiệu quả công việc trong việc lên lânn kế hoạch, thiết lập mục tiêu, thuyết trình và nhiều công việc khác.

Ngoài ra Mindmap còn có tính ứng dụng cao trong quản lý thời gian các bạn có thể liên kết các công việc với nhau và sắp xếp chúng trong khoảng thời gian nhất định, đảm bảo tính khoa học. Nhờ vậy mọi công việc sẽ được phân chia hợp lý và giải quyết trong thời gian thích hợp.

Ưu điểm của sơ đồ tư duy so với ghi chép truyền thống

So với các cách thức ghi chép truyền thống thì phương pháp giản đồ ý có những điểm vượt trội như sau:

  • Ý chính sẽ ở trung tâm và được xác định rõ ràng.
  • Quan hệ hỗ tương giữa mỗi ý được chỉ ra tường tận. Ý càng quan trọng thì sẽ nằm vị trí càng gần với ý chính.
  • Liên hệ giữa các khái niệm then chốt sẽ được tiếp nhận lập tức bằng thị giác.
  • Ôn tập và ghi nhớ sẽ hiệu quả và nhanh hơn.
  • Thêm thông tin (ý) dễ dàng hơn bằng cách vẽ chèn thêm vào giản đồ.
  • Mỗi giản đồ sẽ phân biệt nhau tạo sự dễ dàng cho việc gợi nhớ.
  • Các ý mới có thể được đặt vào đúng vị trí trên hình một cách dễ dàng, bất chấp thứ tự của sự trình bày, tạo điều kiện cho việc thay đổi một cách nhanh chóng và linh hoạt cho việc ghi nhớ.
  • Có thể tận dụng hỗ trợ của các phần mềm trên máy tính.

Một số loại sơ đồ tư duy hiện nay

Sơ đồ tròn

Sơ đồ tư duy vòng tròn có tên tiếng anh là Circle Map bao gồm một vòng tròn lớn bên ngoài và một vòng tròn nhỏ bên trong. Vòng tròn nhỏ chứa chủ để chính hay ý tưởng trung tâm, vòng tròn lớn gồm các ý phụ, ý bổ trợ cho chủ đề chính/ý tưởng trung tâm.

Circle Map được tạo ra với mục đích để Brainstorm một chủ đề hoặc một ý tưởng nào đó bằng cách sử dụng các thông tin đã biết.

Sơ đồ tư duy bong bóng

Tên tiếng anh của sơ đồ tư duy bong bóng được gọi là Bubble Map bao gồm một vòng tròn ở vị trí trung tâm và các bong bóng hình tròn ở xung quanh tỏa ra nhiều hướng. Hình tròn ở trung tâm sẽ chứa chủ đề chính còn các bong bóng sẽ chứa các ý tưởng, hành động cụ thể bổ sung ý nghĩa cho chủ đề chính trong vòng tròn.

Bubble Map chủ yếu được sử dụng cho mục đích thiết lập mục tiêu, mô tả phân khúc khách hàng,…

Sơ đồ tư duy bong bóng kép

Loại sơ đồ này có tên tiếng anh là Double Bubble Map được biết đến là loại sơ đồ kết hợp giữa 2 sơ đồ bong bóng hay còn là biểu đồ Venn.

Double Bubble Map sử dụng cho mục đích xác định sự khác biệt và tương đồng giữa 2 chủ đề hoặc 2 lĩnh vực. Sơ đồ có cấu tạo gồm 2 vòng tròn chứa 2 chủ đề, 2 ý chính nằm ở vị trí trung tâm. Phần giao nhau của 2 vòng tròn chứa các điểm tương đồng và phần còn lại của 2 vòng tròn chứa sự khác biệt giữa 2 chủ đề, đối tượng.

Sơ đồ này chủ yếu để so sánh một cách trực quan các khái niệm, ý tưởng đối tượng từ đó giúp chúng ta đánh giá một cách toàn diện để đưa ra quyết định đúng đắn cho mọi vấn đề.

Sơ đồ tư duy bong bóng kép

Sơ đồ tư duy cây

Sơ đồ tư duy cây còn được gọi với cái tên tiếng anh là Tree Map được thiết kế giống như một cái cây. Phía trên cùng là chủ đề chính hay nội dung chính và phía dưới là các chủ đề phụ các thông tin liên quan hay nội dung chi tiết để giúp làm rõ chủ đề chính.

Tree Map không giới hạn số lượng phân nhánh có thể liệt kê xuống phía dưới thoải mái tùy theo nội dung cho đến khi đầy đủ. Loại sơ đồ này được sử dụng khá phổ biến trong học tập được các học sinh, sinh viên sử dụng để hệ thống lượng kiến thức ngắn gọn, dễ hiểu. Trong công việc Tree Map chủ yếu dùng để liệt kê các nhiệm vụ hoặc xây dựng kế hoạch.

Trên thực tế còn có nhiều loại sơ đồ khác được sử dụng tùy theo mục đích, lĩnh vực để lựa chọn cho phù hợp : như sơ đồ tluồng – Flow Map, sơ đồđa luồng – Multi Flow,  sơ đồ tư duy dấu ngoặc “{“ – Brace Map, sơ đồ tư duy hình cầu – Bridge Map.

Hướng dẫn cách vẽ sơ đồ tư duy đẹp và hiệu quả

Hiện nay, sơ đồ tư duy được sử dụng rộng rãi và hiệu quả trong việc ghi chép hoặc ghi nhớ. Việc làm thế nào để vẽ một sơ đồ tư duy đúng và khoa học thì sau đây là các bước tham khảo.

Cách đơn giản dùng bút chì để vẽ sơ đồ tư duy bằng tay

Những dụng cần có là:

Để có bước đầu tiên đầy cảm hứng và thuận lợi thì việc đầu tiên trong bất kỳ công đoạn vẽ sơ đồ nào là bạn hãy chuẩn bị các nguyên vật liệu sau:

  • Chuẩn bị giấy khổ lớn, để khi sử dụng chúng ta không bị tình trạng thiếu giấy nếu nội dung quá nhiều và ý tưởng độc đáo
  • Bút lông nhiều màu 01 hộp, giúp ta có thể trang trí các cấu trúc phân nhánh trực quan hơn, đặc sắc hơn

Cách vẽ sơ đồ tư duy đẹp, đơn giản

  • Ý tưởng thể hiện ở tài liệu cần dùng để mô phỏng trên sơ đồ tư duy của bạn.

Bước 1: Lên ý tưởng, chủ đề chính của sơ đồ

Đầu tiên,bạn phải xác định được Central Idea là ý chính của sơ đồ bởi nó là chủ thể đại diện cho chủ đề mà bạn sẽ triển khai và khám phá, cũng là mốc khởi đầu cho sơ đồ tư duy độc đáo này. Sau đó đến các thành phần khác.

Chủ đề lớn thông thường sẽ được đặt ở vị trí trung tâm, sử dụng hình ảnh to và tô màu nổi bật, rõ nét nhất.

 

Bước 2: Ý tưởng thêm các nhánh lớn phát triển từ chủ đề chính ở trên

Việc đầu tiên là phác hoạ, xác định các nhánh lớn liên quan đến chủ đề hoặc ý tưởng

Vẽ sơ bộ đường phân nhánh xuất phát từ chủ đề ở trung tâm nối với từng ý logic

Sử dụng đường dày cho những nhánh chính và độ dày của nhánh cho thấy tầm quan trọng trong mạng lưới hệ thống phân cấp Mindmap.

Bước 3: Phát triển sơ đồ tư duy từ các nhánh nội dung chi tiết

Để Phát triển sơ đồ tư duy từ các nhánh nội dung chi tiết thì từ mỗi ý lớn, ta phân nhánh, mở rộng nhiều ý nhỏ để tạo sự chi tiết cho chủ đề đó.

Phát triển từ nhánh phải có nội dung chung hướng đến chủ đề chính của sơ đồ sao cho đồng nhất và logic xuyên suốt cả quá trình .

Bước 4: Hoàn thiện sơ đồ, tô đậm đường cong với nhiều màu sắc và vẽ thêm các hình minh họa

Sau khi đã hoàn thiện các bước trên thì bạn cần bổ sung thêm những hình ảnh minh họa cho các nhánh lớn nhằm trực quan và dễ liên tưởng.

Bạn hãy tô đậm màu sắc cho các nhánh lớn cũng như nhánh phụ. Trong mỗi nhánh có các mã màu riêng sẽ giúp bạn định hình một cách tổng quát, dễ nhìn, dễ hình dung. Có nhiều trường hợp bạn có thể tô đậm bằng các loại bút nhũ, kim tuyến, tạo điểm nhấn ở các đường cong, phân chia những vùng màu sắc để sơ đồ nhìn được dễ dàng, hiệu quả nhất.

Bạn có thể thêm những kí hiệu riêng của bạn sao cho dễ nhớ nhất.

 Như vậy bài viết của chúng tôi cung cấp cho bạn các mẫu sơ đồ tư duy từ đơn giản đến phức tạp. Bạn có thể sử dụng Mindmap như một phương thức trực quan và hiệu quả trong việc ghi nhớ những tác phẩm, những ý chính trong văn học. Việcbạn sử dụng hình ảnh có tác dụng kích thích thị giác và não bộ tiếp nhận thông tin nhanh hơn và nhờ đó giúp bạn tiết kiệm thời gian học bài mà vẫn không quên ý.

5 Phần mềm vẽ sơ đồ tư duy

Canva

Ra mắt năm 2012, Canva là phần mềm thiết kế đồ họa và xuất bản tài liệu nổi tiếng nhờ tính năng đa dạng và giao diện đẹp mắt. Công cụ thiết kế sơ đồ tư duy là một trong những tính năng nổi bật của Canva.

Một trong những mẫu template đẹp mắt ở mục sơ đồ tư duy do Canva cung cấp. 
Một trong những mẫu template đẹp mắt ở mục sơ đồ tư duy do Canva cung cấp.

Chỉ cần nhấn chọn một mẫu trong bộ sưu tập mindmap khổng lồ sẵn có trên website là bạn đã sẵn sàng tạo sơ đồ tư duy của riêng mình. Bạn có thể tinh chỉnh sơ đồ này theo ý tưởng riêng của bản thân bằng cách thay đổi font chữ, màu sắc, sticker… Sau khi thiết kế xong, Canva sẽ hỗ trợ bạn xuất file dưới các dạng JPEG, PNG, PDF, Video MP4 và GIF với độ phân giải cao.

Link: Tại đây

Edraw Mind Map

Nhắc đến phần mềm vẽ sơ đồ tư duy thông minh thì không thể thiếu Edraw Mind Map. Ứng dụng này hỗ trợ bạn phác thảo suy nghĩ, ý tưởng, kế hoạch dự án một cách dễ dàng nhờ tính năng tự động sắp xếp và chèn nhiều chủ đề cùng lúc, đồng thời cho phép in ấn và chia sẻ bản đồ trực tuyến với những người liên quan.

 

Đặc biệt, Edraw Mind Map sở hữu gần 600 template đẹp mắt với phong cách đa dạng. Nếu bạn đang ấp ủ một kế hoạch tương lai hay chợt lóe lên một ý tưởng hay ho nào đó, hãy nhanh chóng truy cập vào kho lưu trữ của Edraw Mind Map, tìm một chiếc template ưng ý và hoàn thiện sơ đồ chỉ trong vài phút.

Link: Tại đây

Textize MindMap

Hiện trên thị trường hiện nay có nhiều phần mềm vẽ sơ đồ tư duy nhưng Textize MindMap vẫn có chỗ đứng vững chắc trong lòng nhiều người dùng. Đây là ứng dụng chất lượng đến từ nhóm phát triển 100% người Việt với những tính năng nổi bật:

  • Tạo bản đồ tư duy cực nhanh, chỉ cần gõ nội dung và sử dụng phím Tab
  • Lưu trữ tất cả bản đồ tư duy đã tạo trên đám mây
  • Xuất sơ đồ ra ảnh PNG với độ nét cao, size lớn
  • Quản lý mindmap thuận tiện bằng Treeview

Draw.io

Draw.io cũng là một trong những website được nhiều người dùng tin tưởng để tạo sơ đồ tư duy. Draw.io có sẵn các mẫu biểu đồ với kiểu dáng đa dạng, đáp ứng nhu cầu sử dụng trong nhiều lĩnh vực, ngành nghề. Khi vẽ mindmap trên Draw.io, bạn chỉ cần kéo thả các thành phần đã được tạo sẵn trong thanh công cụ và thả nó vào đúng vị trí mong muốn. Website này cũng cho phép bạn được sử dụng ngay mà không cần đăng nhập tài khoản nên rất hữu ích khi bạn muốn ghi lại ý tưởng càng nhanh càng tốt.

Theo đánh giá của người dùng, Draw.io có ưu điểm là điều chỉnh linh hoạt, tạo khung thoải mái và xuất, nhập file dễ dàng. Tuy nhiên, phần mềm này vẫn tồn tại một số nhược điểm như: khó căn khung cho biểu đồ, xuất dưới dạng như xml, html nhưng bị mã hóa và không có dạng hiển thị khác trên màn hình mobile.

Link: Tại đây

iMindMap

iMindMap là phần mềm ra đời dưới bàn tay của Tony Buzan – cha đẻ của phương pháp tư duy mind map. iMindMap giúp thiết kế bản đồ trong không gian 3D với hình vẽ mang tính nghệ thuật, kèm chú thích, đường dẫn, tập tin và bình luận, nhờ đó bạn sẽ phát huy tối đa khả năng sáng tạo và ghi nhớ.

iMindMap rất chú trọng về màu sắc để biểu diễn thông tin một cách trực quan và sống động nhất. Bạn có thể tìm thấy hàng trăm mẫu hình ảnh có sẵn trong thư viện của iMindMap. Hiện nay, phần mềm vẽ sơ đồ tư duy này đã và đang được sử dụng trong các tổ chức lớn như IBM, NASA, Microsoft…

Nếu bạn có thắc mắc gì có thể để lại bình luận
5/5 - (11 votes)

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *